คลิป ๗ คนไทยบอกอะไร-อะไรในโนนหมากมุ่น? (ตอนที่ ๓ No man’s Land)

ฟิฟทีนมูฟ — หากว่าเมื่อสองสามวันที่แล้ว นักอ่านตำราอย่างนายปณิธาน วัฒนายากร ไม่เอ่ยถึงคำว่า “No man’s Land” ขึ้นมา อาจจะไม่ได้สะกิดความสงสัยที่ชวนสืบหาข้อเท็จจริง คำนี้ค่อนข้างเลือนหายไปจากความรับรู้ของคนไทยส่วนใหญ่โดยเฉพาะคนที่อายุน้อยกว่าสามสิบปี ถ้าย้อนเวลาไปช่วงก่อนหน้า No man’s Land ที่คนไทยรู้จักดีเห็นจะไม่พ้นที่อำเภอสะเดา จังหวัดสงขลา เขตรอยต่อประเทศมาเลเซีย

อดีตนายทหารอาวุโสแห่งกองทัพบกซึ่งเคยปฏิบัติหน้าที่ในพื้นที่ทัพภาคที่ ๔ ร่วมกับ พลเอก หาญ ลีนานนท์ ชวนฟิฟทีนมูฟย้อนความหลังเมื่อครั้งไทยกับมาเลเซียมีปัญหาอ้างสิทธิ์เขตแดนซึ่งที่สุดนำไปสู่การตกลงให้เป็นเขตที่ไม่อยู่ในอำนาจรัฐของสองประเทศ ทว่าพื้นที่นั้นกลายเป็นที่แทรกซ้อนซ่องสุมของกลุ่มเคลื่อนไหวผิดกฎหมาย ทั้งการค้าของเถื่อน ค้ามนุษย์และก่อการร้าย กลุ่มดังกล่าวให้การสนับสนุนทางการเงินให้กับพรรคบาธของมาเลเซีย “มหาเด” ในยุคนั้นเห็นว่าเป็นปัญหาต่อความมั่นคงและเป็นอุปสรรคต่อการพัฒนาประเทศ จึงได้เจรจากับไทย แต่ระดับนโยบายของไทยซึ่งคือฝ่ายการเมืองยกเรื่องเหมืองถ่านหินเป็นข้ออ้างเพื่อคงสภาพ No man’s Land แต่ที่สุดก็มีการเจรจาเขตแดนจนแน่ชัดและปัญหาก็ยุติไป

สภาพ No man’s Land มีทุกแนวตะเข็บชายแดน ด้านติดต่อกับลาวก็เคยมีตามเกาะแก่งแม่น้ำโขง ทางการลาวเห็นเช่นเดียวกับมาเลเซียจึงเจรจากับไทยเพื่อให้ปัญหาเขตแดนเป็นที่ยุติ ขณะที่แนวชายแดนประเทศพม่าก็มีสภาพและปัญหาที่ไม่ต่างกัน และยังคงสภาพอยู่ในทุกวันนี้

No man’s Land เป็นที่ชื่นชอบของนักการเมืองเลว ๆ นายทหารเลว ๆ ผู้มีอิทธิพล และพ่อค้าเลว ๆ

คำถามจึงมีอยู่ว่าตะเข็บชายแดนด้านติดต่อกับประเทศกัมพูชามีสภาพ No man’s Land  หรือไม่ อดีตนายทหารอาวุโสให้ข้อมูลที่กระจ่างชัดว่ามีและมีตลอดทั้งแนว การคงสภาพความไม่แน่ชัดของเขตแดนให้ “อึมครึม” และเป็นพื้นที่ความมั่นคงส่งผลให้อำนาจในการดูแลพื้นที่เป็นของทหารนั้น เป็นเขตปลอดภัยสำหรับกลุ่มที่ว่า นั่นคือ ทำให้ นักการเมือง นายทหาร พ่อค้า หากินสะดวก

ตั้งแต่ประมาณปี ๒๕๒๐ เขตพื้นที่จังหวัดสระแก้ว กลุ่มที่มีอิทธิพลสูงคือกลุ่ม “แปดริ้ว-พนมสารคาม” ที่มีนายเสนาะ เชษฐา และมี วิชิต ร่วมด้วย

ระหว่างปี ๒๕๒๑-๒๕๒๒ นายทหารบูรพาต่างร่ำรวยและอู้ฟู่จากการหากินกับการ “ค้าทอง” จากผู้หนีภัยสงครามกัมพูชา ที่นำทองมาขายเพื่อกิน ใช้และขอความคุ้มครอง ซึ่งเป็นที่รับทราบโดยทั่วไปในยุคนั้น

ปี ๒๕๒๓ ที่ ประวิตร   ระบุว่าตนเข้าดูแลพื้นที่ในโนนหมากมุ่นนั้น “ประวิตรศรี” ผู้นี้เป็นลูกน้องคอยรับใช้นายเสนาะ ได้รับการสนับสนุนให้เติบใหญ่ในกองกำลังบูรพาตามลำดับ และด้วยพละกำลังของนายเสนาะผนวกกับนักการเมืองหญิงอีกคน “ประวิตรศรี” จึงได้ขึ้นแท่นเป็น ผบ.ทบ บีบลูกพี่ลูกน้องทักษิณ ชินวัตร ไปนั่ง ผบ.สส.  ..“ไปก็ไปเป็นลูกน้องไอ้เหี้ยเหนาะ” คือคำโผงผางเมื่อเล่าเรื่องราวของประวิตรศรี

นับตั้งแต่ก่อนที่ “ประวิตรศรี” เข้าทำงานในพื้นที่กระทั่งปัจจุบัน พื้นที่โนนหมากมุ่น หนองจาน เป็นเขตความมั่นคงมาโดยตลอด อยู่ภายใต้การดูแลของทหารและตำรวจตระเวนชายแดน จึงปราศจากหน่วยงานอื่นอำนาจอื่นเข้ามาเกี่ยวข้อง บริเวณพิพาทตั้งแต่หลักเขตที่ ๔๕-๔๘ ที่คลุมพื้นที่โนนหมากมุ่นจึงมีสภาพ No man’s Land เมื่อคุยกับทหารเขมรรู้เรื่องและฝั่งไทยมี “ใครใหญ่” การทำมาหากินผิดกฎหมายในพื้นที่จึงสะดวกอย่างยิ่ง โดยเฉพาะการค้าสินค้าหนีภาษี การค้ามนุษย์ และสิ่งผิดกฎหมายอื่น ประกอบกับที่ปอยเปตมี “คนใหญ่” อีกรายคุมพื้นที่เก็บค่าผ่านทางสินค้าหนีภาษี กลุ่มการค้าเหล่านี้จึงย้ายมาใช้เส้นทางโนนหมากมุ่น

นอกจากอิทธิพลใหญ่ยังมีกลุ่มผู้กว้างขวางในพื้นที่อีกมากที่ร่วมหากินในความอึมครึม บางส่วนเข้าไปเกี่ยวข้องกับการย้ายหลักเขตให้ล้ำมายังฝั่งไทย เพื่อง่ายในการครอบครองที่ดิน ทำมาหากินอย่างเลี้ยงปลา เลี้ยงสัตว์ในฝั่งเขมร และการเปิดบ่อนการพนัน การย้ายหลักเขตจึงไม่จำกัดเฉพาะความพยายามของเขมรที่จะกินแดน แต่คนไทยเองก็มีส่วนอย่างสำคัญ นั่นคือทำไมเมื่อมีการร้องเรียนกรณีเขมรยึดที่ดินชาวบ้าน ทุกส่วนจึงพากันบอดใบ้

ความพยายามย้ายหลักเขตและลากเส้นเขตแดนใหม่ไม่ได้เกิดเฉพาะกับจังหวัดสระแก้วซึ่งอยู่ฝั่งตรงข้ามจังหวัดบ้านใต้มีชัยหรือบันเตียเมียนเจ็ยของกัมพูชา หากลงล่างไปที่บริเวณจังหวัดจันทบุรีและตราดซึ่งอยู่ตรงข้ามจังหวัดไพลินของกัมพูชา ขณะปัจจุบันมีความพยายามที่จะลากเส้นเขตแดนให้เป็นเส้นตรงในบางจุด เพื่อให้เหมืองพลอยอยู่ในเขตกัมพูชา ที่ขั้นตอนในการขออนุญาตทำเหมืองง่ายกว่าฝั่งไทย

นายทหารท่านเดิมให้ข้อมูลว่าปัญหาทั้งหมดเกิดจากทั้งฝ่ายที่รับผิดชอบในพื้นที่และฝ่ายนโยบายซึ่งหมายถึงนักการเมือง ที่คอยหาประโยชน์จากความไม่ชัดเจนเรื่องเขตแดน คงสภาพความเป็น No man’s Land ไว้เป็นแหล่งทำมาหากิน ตะเข็บชายแดนกัมพูชาจะเกี่ยวพันกับสามเรื่องใหญ่ สินค้าหนีภาษี การค้ามนุษย์ และบ่อนการพนัน โดยมีเรื่องอื่นแทรกซ้อนด้วยเช่น การลักลอบตัดไม้พะยุงในเทือกดงรัก การเป็นทางผ่านส่งรถที่ถูกขโมยในไทยไปขายในเขมร และที่กำลังจะเกิดขึ้นคือเหมืองพลอย

ตอนล่างของแนวชายแดนไทย-กัมพูชา มีการหากินในลักษณะเดียวกัน จังหวัดเกาะกงของกัมพูชาอยู่ภายใต้อิทธิพลของ “ลุงสาย” พรรคคอมมิวนิสต์แห่งประเทศไทย มีลูกหลานคือ เตีย บัญ เติบใหญ่มีอำนาจในกองทัพกัมพูชาปัจจุบัน ต่อสายเชื่อมโยงการค้าผิดกฎหมายกับ “ชวลิต – วิชิต” ในฝั่งไทย

ปัญหาเขตแดนจึงมีความซับซ้อนอย่างยิ่ง และไม่ใช่การ “ทับซ้อน” ในการอ้างสิทธิ์ครอบครองของสองประเทศเพียงลำพัง แต่เป็นการ “ทับซ้อน” ในผลโยชน์ของผู้มีอิทธิพลในระดับนโยบาย

ตอนต่อไปของ “คลิป ๗ คนไทยบอกอะไร-อะไรในโนนหมากมุ่น?” จะพากลับมาที่ประเด็นค่ายผู้อพยพบ้านหนองจาน จากปากคำผู้รับผิดชอบดูแลค่ายผู้อพยพแห่งนี้ รวมถึงข้อมูลหลักฐานของยูเอ็น